1.1.1 Contentleveranciers
Radioprogramma’s bestaan uit een combinatie van originele redactionele bijdragen en muziek. Op regelmatige tijdstippen wordt er ook reclame uitgezonden.
1.1.1.1 Redactionele Bijdragen
Radio is vaak sterk verticaal geïntegreerd in het eerste deel van de productketen. Meestal worden de uitzendingen live vanuit de studio’s van de radio-omroeporganisaties verzorgd door medewerkers die in dienst zijn van de radio-omroepen of worden vooraf opgenomen bijdragen in het programma geïntegreerd.
Een belangrijke component van de redactionele bijdragen betreft de nieuwsuitzendingen waarvoor radiojournalisten instaan.
Journalisten zijn vaak actief via verschillende media. Het is niet mogelijk om het aantal journalisten die louter met radio bezig zijn af te bakenen. In augustus 2017 waren er volgens de Vlaamse Vereniging van Journalisten (VVJ) 2.567 geregistreerde Vlaamse beroepsjournalisten actief waarvan 661 omroepjournalisten.[4]
1.1.1.2 Muziek
Muziek kan gezien worden als een belangrijke “grondstof” voor de aanmaak van radioprogramma’s.
Er dient door de radio-omroepen betaald te worden voor de uitzending van muziek, onder de vorm van auteursrechten en naburige rechten (via onder andere SABAM - de Belgische Vereniging van Auteurs, Componisten en Uitgevers).
Met een aantal leveranciers van radiosignaaltransmissiediensten (bv. de kabel) heeft SABAM rechtstreekse afspraken over vergoedingen die worden betaald om aan de auteursrechtelijke verplichtingen te voldoen.
Ten slotte moeten ook bepaalde categorieën uitbaters die voor publiek toegankelijk zijn (zoals horecazaken, winkels, beoefenaars van vrije beroepen, organisatoren van evenementen …) een vergoeding betalen aan auteurs en ook aan uitvoerders en producenten (de zgn. billijke vergoeding).
De wettelijke basis hiervoor werd vastgelegd in de Wet van 30 juni 1994 betreffende het auteursrecht en de naburige rechten en de Wet van 19 april 2014 houdende de invoeging van boek XI, "Intellectuele eigendom" in het Wetboek van economisch recht en houdende invoeging van bepalingen eigen aan boek XI in de boeken I, XV en XVII van hetzelfde Wetboek, BS 12 juni 1994 (errata BS 27 juni 2014) en K.B van 19 april 2014 tot bepaling van de inwerkingtreding van de wet van 19 april 2014 (BS 12 juni 2014). De modaliteiten die hiervoor gelden worden gepubliceerd in het Belgisch Staatsblad.
Hoewel muziek in veel programma’s het merendeel van de zendtijd vult, valt het bestuderen van de economische logica die schuilt achter de aanmaak van muziekopnamen buiten het opzet van dit rapport. Bovendien wordt de auteursrechtenwetgeving vanuit de federale bevoegdheid opgevolgd.
1.1.1.3 Reclame
Een derde soort inhoud van radio-omroep betreft reclameboodschappen.
De verkoop van reclameruimte zorgt voor het merendeel van de inkomsten van de particuliere radio-omroepen en ook de openbare omroep wordt gedeeltelijk gefinancierd met reclame-inkomsten.
Het Mediadecreet somt een aantal regels op betreffende radioreclame: radioprogramma’s mogen worden onderbroken voor reclame maar die moet duidelijk herkenbaar zijn en moet kunnen worden onderscheiden van redactionele inhoud.
Voor de Vlaamse openbare omroep VRT gelden bijkomende regels. In de beheersovereenkomst met de Vlaamse overheid wordt een regeling vastgelegd ten aanzien van de opbrengsten uit commerciële communicatie (waaronder radioreclame, radiosponsoring, inkomsten uit andere audioformaten bij en in niet-lineaire radiocontent, televisiesponsoring, sponsoring van niet-uitgezonden evenementen, videoformaten bij niet-lineaire videocontent, display en financiële productplaatsing) en boodschappen van algemeen nut.[5]
De aanmaak van reclamespots gebeurt door reclamebureaus, in productiestudio’s of rechtstreeks in de (lokale) radiostudio. De commercialisering gebeurt ofwel via een interne reclameregie, zoals het geval is bij de meeste lokale radio’s, ofwel via onafhankelijke ondernemingen die de externe regie verzorgen. Hieronder wordt een overzicht gegeven van de reclameregies van landelijke omroepen en van enkele ketens van lokale radio’s.
Naam |
Ondernemingsnummer |
Aard |
Naam aanbod |
CFM nv |
871893111 |
Intern |
Hit FM |
IP Belgium nv |
450484727 |
Extern |
Club FM Nostalgie (nationaal) Topradio |
Kanaal Pub bvba |
465641570 |
Intern |
City-Music |
Medialaan nv |
432306234 |
Intern |
Joe Qmusic |
Pebble Media nv |
809309701 |
Extern |
VRT online radioplayer |
Regionale TV Media nv (RTVM) |
448708637 |
Extern |
ROBFM |
VAR nv |
441331984 |
Intern |
VRT |
VBRO bvba |
414202272 |
Intern |
VBRO |
Vlaanderen Eén nv |
890243036 |
Intern |
Nostalgie (regionaal) |
Vlacora bvba |
820344143 |
Intern |
Club FM FamilyRadio |
Tabel 1: Reclameregie radio's
[4] Het cijfer van augustus 2017 (2.567) is een voorlopig cijfer omdat in 2017 alle beroepsjournalisten hun erkenning moeten laten hernieuwen en er nog maar een deel verwerkt is. Het uiteindelijke cijfer zal lager liggen omdat niet iedereen uiteindelijk hernieuwd zal worden. Dat cijfer kan worden vergeleken met dat van 5 jaar geleden omdat er slechts om de vijf jaar een uitzuivering van het bestand gebeurt. 5 jaar geleden waren 2.301 beroepsjournalisten geregistreerd in Vlaanderen. Te verwachten valt dat het uiteindelijke cijfer na de huidige hernieuwingsronde ongeveer zal overeenkomen met dat van 2012.
[5] De huidige beheersovereenkomst loopt van 2016 tot 2020.